Илимий Китептер

Кеңеш Жусуповдун чыгармачылык изденүүлөрү

Өмүров Бактыяр Жанышбекович

повесттеринде каармандардын жан дүйнөсүн аналитикалык иликтөөгө алган психологиялык ыкмалардын бири катары автордун ички монологду өз орду менен колдонгондугун айтып кетүү да ашыктык кылбайт. Буга мисал катары анын “Саманчынын жолу” чыгармасынын башкы каарманы Толгонай Жер эне менен маектешип, өз башынан өткөргөндөрүн, турмуштун ар кандай кыйынчылыктары башка түшкөндө өзү менен өзү сүйлөшүп, өзүнүн ой толгоолорун өзү талдап, өзүнө өзү кайрат берип, өзүн өзү жеңет. Мындай мисалдарды жазуучунун башка повесттеринен да кеңири кездештирүүгө болот. Ч.Айтматовдун чыгармачылыктагы жаңычыл аракеттеринин оң натыйжасы жөнүндө изилдөөчүлөрдүн көптөгөн туура, таамай берилген пикирлери бүгүнкү күндө да өзүнүн актуалдуулугун сактап келе жатат. Ошондой эле жазуучу менен оозеки маектешүүдө айткан ой толгоолорунда белгилүү жазуучулар Т.Сыдыкбековдун, Ч.Айтматовдун чыгармачылык таасири, тарбиясы болгондугу белгилеп берген. Чынында 60–70-жылдардагы кыргыз прозасынын өнүгүү процессин Ч.Айтматовдун чыгармачылыгынан бөлүп кароого болбостугун адабиятчылар, изилдөөчүлөр өзүлөрүнүн эмгектеринде баса көрсөтүп келишет [Артыкбаев, К. ХХ кылымдагы кыргыз адабиятынын тарыхы. – Бишкек, 2004; Акматалиев, А. Ч.Айтматов жана кыргыз-казак адабий байланышы. – Фрунзе, 1981; Ибраимов, О. Активная жизненная позиция и концепция личности в киргизской повести второй