Илимий Китептер

Кеңеш Жусуповдун чыгармачылык изденүүлөрү

Өмүров Бактыяр Жанышбекович

ичинде Кеңеш Жусуповго да дүйнөлүк маанидеги жазуучу Чыңгыз Айтматовдун көркөм бийиктиктери философиялуу, каармандын ички дүйнөсү терең изилденген, жаш каармандын калыптануу процесси ишенимдүү ачылып берилген чыгармаларды жаратууга мыкты үлгүлөрдөн болуп бере алгандыгы ачык байкалат. Бул жөнүндө А.Акматалиев да өзүнүн “Чыңгыз Айтматов жана кыргыз-казак адабий байланышы” деп аталган эмгегинде Айтматовдун чыгармаларын ар тараптуу талдоого алып жатып башка жазуучулар менен катар К.Жусуповдун чыгармаларынан да мисалга тартуу менен салыштырып таамай белгилеп бере алган. Алсак, Ч.Айтматовдун “Жамийла” повестиндеги Сейиттин образы менен К.Жусуповдун “Аянкул” повестиндеги Керимдин образы кандайдыр бир деңгээлде үндөшүп кетет. Же болбосо, аталган повесттердеги каармандар Данияр менен Аянкулдун социалдык абалы, башкача айтканда майыптыгы (Данияр – бутунан майып болгон, Аянкул – эки көзүнөн айрылган), ошондой эле экөөнүн тең табияттын кучагында обон созушу да мунун ынанымдуу далили болуп бере алат. Ч.Айтматовдун чыгармаларында фольклордук мотивдердин колдонулушу да кийин адабий майданга келген бир топ жазуучулардын чыгармаларында, алардын ичинде К.Жусуповдун да чыгармачылыгында элдик оозеки чыгармачылыктын орун алышына зор үлгү болуп бере алгандыгы ынанымдуу далилдер менен бекемделет. Мындан сырткары Ч.Айтматовдун